Privéparkeerplaats, maar openbaar toegankelijk: mag iedereen er dan staan?
Stel: bij een appartementencomplex ligt een parkeerterrein dat vanaf de openbare weg vrij toegankelijk is. De afzonderlijke parkeervakken zijn eigendom van bewoners. Bij één van de vakken staat een bordje: ‘Privé – gereserveerd voor bewoner perceel 3’.
Een bezoeker rijdt het terrein op, ziet een lege plek en parkeert daar toch. Mag dat omdat het terrein openbaar toegankelijk is? En als het niet mag: kan dan handhaving optreden?
Juist dit soort situaties laat zien waarom er zoveel verwarring bestaat over openbaar toegankelijke privéparkeerplaatsen.
Tekst: Raymond Makkus, RM Verkeersadvies
Privé en openbaar kunnen naast elkaar bestaan
Wie eigenaar is van een parkeerplaats, mag daar in beginsel zelf over beschikken en anderen van het gebruik uitsluiten. Dat volgt uit het eigendomsrecht.
Maar dat betekent niet dat op die grond geen verkeersregels kunnen gelden.
De Wegenverkeerswet 1994 (WVW94) geldt namelijk op wegen die voor het openbaar verkeer openstaan. Daarbij is niet doorslaggevend wie eigenaar van de ondergrond is. Ook een parkeerterrein van een particulier of een VvE kan daarom onder de WVW94 en het RVV 1990 vallen.
Of dat zo is, hangt af van de feitelijke situatie. Alleen het ontbreken van een hek of slagboom is niet genoeg om te zeggen dat een terrein voor het openbaar verkeer openstaat. Er moet onder meer worden gekeken naar wie het terrein feitelijk kan gebruiken en of de eigenaar duldt dat algemeen verkeer daarvan gebruikmaakt.
Maar daaruit volgt niet dat het eigendomsrecht verdwijnt.
Dat is de kern: een parkeerplaats kan verkeersrechtelijk openbaar toegankelijk zijn en tegelijkertijd privé-eigendom blijven.
Mag die bezoeker dan op het vak van bewoner 3 parkeren?
Niet zonder meer.
Het bordje ‘Privé – gereserveerd voor bewoner perceel 3’ is geen officieel verkeersbord uit het RVV. Alleen het negeren van dat bord levert daarom niet automatisch een verkeersovertreding op. Maar dat betekent iets anders dan: iedereen mag er parkeren.
Als het vak daadwerkelijk eigendom is van bewoner 3 en duidelijk voor deze bewoner is gereserveerd, geeft de openbare toegankelijkheid van het terrein een andere automobilist nog geen recht om dat particuliere eigendom te gebruiken.
Daarmee ontstaat een voor de praktijk belangrijk onderscheid:
de parkeerder kan privaatrechtelijk fout zitten, terwijl er verkeersrechtelijk niets te bekeuren valt.
Een BOA of politieagent kan dus niet simpelweg een verkeersboete opleggen omdat iemand een particulier bordje heeft genegeerd. Daarvoor moet een verkeersregel zijn overtreden waarop publiekrechtelijke handhaving mogelijk is.
De eigenaar kan de bestuurder wel aanspreken en verlangen dat het voertuig wordt verwijderd. Daarbij is zichtbaarheid en leesbaarheid van de bebording zeker relevant. Voor particuliere reserveringsbordjes gelden voor zover bekend geen wettelijke eisen bijvoorbeeld lettergrootte, kleur of positie, wel mag op een terrein waarop de WVW94 geldt de particuliere bebording geen verwarring met officiële verkeerstekens veroorzaken. Bij herhaald of structureel ongewenst gebruik kan uiteindelijk ook civielrechtelijk worden opgetreden.
Ook zelf laten wegslepen is niet zonder risico. Een particuliere eigenaar beschikt niet automatisch over dezelfde publiekrechtelijke wegsleepbevoegdheid als een gemeente. Onzorgvuldig verwijderen van een voertuig kan juist weer aansprakelijkheidsvragen oproepen.
Dit geldt ook als er niet één specifieke eigenaar wordt vermeld
Vaak wordt niet één specifieke eigenaar wordt vermeld (bewoners perceel 3), maar een algemene aanduiding, bijvoorbeeld parkeerplaatsen VvE-of parkeren bewoners ‘huize Wonderschoon’. In dat geval moet eerst naar de eigendomssituatie, splitsingsakte en het VvE-reglement worden gekeken. Daaruit volgt wie de plaatsen mag gebruiken en wie daarover mag beslissen. Een bordje ‘bezoekers Huize Wonderschoon’ kan die bestemming zichtbaar maken. Het negeren van zo’n particulier bord is niet automatisch een RVV-overtreding, maar openbare toegankelijkheid geeft een buitenstaander ook niet vanzelf het recht daar te parkeren.
In de praktijk kan voorkomen daarom effectiever zijn dan achteraf optreden, bijvoorbeeld met een juridisch toegestane parkeerbeugel of andere duidelijke toegangsregeling.
En als er wél een officiële parkeerregeling geldt?
Dan kan de uitkomst anders zijn.
Als een automobilist een officiële verkeersregel overtreedt, kan verkeersrechtelijke handhaving mogelijk zijn. Ook bij vergunninghoudersparkeren of betaald parkeren op particulier terrein moet echter eerst worden gekeken naar de juridische grondslag, het eigendom en vooral het beheer.
Dat een terrein voor het openbaar verkeer openstaat, betekent dus niet automatisch dat de gemeente daar zonder meer alle parkeerregulering kan toepassen.
Voor betaald parkeren geldt bijvoorbeeld een eigen juridisch kader. Particulier eigendom sluit parkeerbelasting niet op voorhand uit, maar ook daar blijven eigendom, beheer en de juridische grondslag van belang.
‘Openbaar’ volgens welke wet?
Er zit nog een belangrijke juridische laag onder.
Een terrein dat voor het openbaar verkeer openstaat volgens de WVW94 is niet automatisch een openbare weg volgens de Wegenwet.
De WVW94 kijkt vooral naar de feitelijke verkeersfunctie. De Wegenwet gaat over de juridische openbare status van de weg.
De Wegenwet kent daarvoor eigen voorwaarden. Een weg kan bijvoorbeeld openbaar worden wanneer deze dertig achtereenvolgende jaren voor een ieder toegankelijk is geweest. Die termijn kan tien jaar zijn wanneer de weg gedurende die periode tevens door Rijk, provincie, gemeente of waterschap is onderhouden.
Dat verschil is belangrijk. Is een weg daadwerkelijk openbaar geworden volgens de Wegenwet, dan zijn de mogelijkheden van de eigenaar om het verkeer te weren veel beperkter.
De vraag ‘is deze parkeerplaats openbaar?’ is daarom eigenlijk te simpel.
De goede vervolgvraag is: openbaar in welke juridische betekenis?
Het probleem begint vaak al bij het bouwplan
Veel van deze discussies zijn te voorkomen.
Bij woningbouw wordt vaak onderscheid gemaakt tussen parkeerplaatsen voor bewoners en voor bezoekers. Bezoekersplaatsen moeten in parkeerbeleid geregeld openbaar toegankelijk blijven. Dat verkeerskundige uitgangspunt maakt zo’n parkeerplaats op zichzelf nog niet tot een openbare weg.
Maar wanneer parkeerplaatsen vervolgens worden verkocht of exclusief aan woningen worden gekoppeld, moet duidelijk zijn wat de bedoeling is.
Leg daarom niet alleen vast hoeveel parkeerplaatsen worden gerealiseerd, maar ook:
wie ze mag gebruiken, wie eigenaar en beheerder wordt en welke parkeerplaatsen blijvend toegankelijk moeten blijven.
Juist als dat niet goed op elkaar aansluit, ontstaan jaren later discussies over een bordje ‘privé’, een foutparkeerder of gemeentelijke handhaving.
Vier vragen geven richting
Bij een openbaar toegankelijke privéparkeerplaats zijn uiteindelijk vier vragen van belang:
1. Wie is eigenaar en welke afspraken gelden over het gebruik?
2. Staat het terrein feitelijk voor het openbaar verkeer open?
3. Is daarnaast sprake van een openbare weg volgens de Wegenwet?
4. Welke parkeerregel geldt en wie kan daarop handhaven?
Pas als die vragen zijn beantwoord, kan worden gezegd of iemand er daadwerkelijk mag parkeren en wat er kan gebeuren als hij dat toch doet.
Bronnen
Hoge Raad 8 april 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZD0686.
Hoge Raad 19 september 2008, ECLI:NL:HR:2008:BF1212.
ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9690.
ABRvS 7 september 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2619.
ABRvS 8 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1933.
Artikel 5:1 BW, Wegenverkeerswet 1994, RVV 1990, BABW, Wegenwet en Gemeentewet.
Bekijk meer artikelen
Wens gezamenlijke aanpak werkwijze juridische No Cure No Pay bureaus
Vexpan probeert samen met de vier grote steden verenigd in de G4, de Vereniging van Lokale Belastingen (LvLB) en de gemeentelijke belastingen kantoren de wet aangepast te krijgen ten aanzien van de proceskostenvergoeding voor parkeerbelastingen.
Lees meerMarkante personen uit de parkeerwereld: André Wielaard
André Wielaard: “Mijn missie is een open markt voor parkeerdiensten”.
Lees meerSensortechnologie helpt senioren
Wayfinding-systemen kunnen aanzienlijk bijdragen aan een betere en veiligere parkeergarage voor senioren.
Lees meerFiscale parkeerhandhaving met de menselijke maat
RTL Nieuws berichtte: ‘Jaarlijks honderden boetelawines door scanauto: aangepakt om een foutje’. Hoe zit dit? De redactie van Vexpansie geeft een algemeen beeld.
Lees meerHoeveel elektrische auto's kan de wereld aan?
Als iedereen elektrisch gaat rijden hebben we geen fossiele uitstoot meer, maar voor de productie van de batterijen en elektromotoren van die auto’s zijn veel grondstoffen nodig.
Lees meerOnbekend en onbemind: de Adviescommissie Toepassing Gelijkwaardigheid Bouwvoorschriften
Er is een tussenweg bij verschil van mening bij bouw of verbouw: advies vragen aan de Adviescommissie Toepassing Gelijkwaardigheid Bouwvoorschriften. Daar gaan we in dit artikel op in.
Lees meer