Parkeerexploitanten: bereid je organisatie voor op langdurige stroomuitval

Weet jouw organisatie wie binnen 30 minuten kan handelen als slagbomen, liften en intercoms tegelijk uitvallen?

Auteur: Jitze Rinsma

Iedere Nederlandse burger ontving enige tijd geleden informatie van de overheid: bereid je voor op een noodsituatie. Eén van de scenario’s die daarin aandacht krijgt, is langdurige stroomuitval. Ook het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) publiceerde over de voorbereiding op grootschalige en langdurige stroomuitval. De boodschap is duidelijk: overheden, organisaties en burgers moeten rekening houden met situaties waarin hulpdiensten niet direct overal tegelijk kunnen zijn en zelfredzaamheid belangrijker wordt.

Voor parkeerexploitanten is dat een relevant aandachtspunt. Parkeergarages zijn sterk afhankelijk van techniek: slagbomen, roldeuren, toegangscontrole, liften, verlichting, ventilatie, camerasystemen en intercoms functioneren alleen zolang de stroomvoorziening beschikbaar is.

Langdurige stroomuitval is daarmee niet alleen een technisch probleem, maar ook een veiligheids-, communicatie- en zorgplichtvraagstuk. Wat gebeurt er als bezoekers niet meer kunnen uitrijden, liften stilvallen of mobiele communicatie na verloop van tijd wegvalt? En wat mag in zo’n situatie van een parkeerexploitant worden verwacht?

Wat kan er gebeuren bij stroomuitval?

Niemand denkt graag aan situaties waarin mensen vastzitten in de lift, (nood)deuren niet functioneren zonder stroom, auto’s niet kunnen uitrijden of intercom- en alarmsystemen uitvallen. Toch is het voor de veiligheid van bezoekers en medewerkers belangrijk om dit scenario vooraf concreet uit te werken.

Als de stroom uitvalt, is vaak niet direct duidelijk hoe lang de storing zal duren. In de eerste fase lijkt een situatie misschien nog beheersbaar, maar naarmate de uitval langer duurt, nemen de risico’s toe. Denk bijvoorbeeld aan mobiele netwerken die na verloop van tijd niet meer beschikbaar zijn doordat noodaccu’s van zendmasten leegraken.
In parkeergarages kan langdurige stroomuitval onder meer gevolgen hebben voor:

• • Liften die stilvallen (een aanzienlijk deel liften van meer dan 10 jaar oud stopt tussen verdiepingen) of niet veilig gebruikt kunnen worden.
• Mechanische ventilatie die uitvalt.
• Brandmeldinstallaties en automatische doormeldingen die mogelijk niet meer functioneren.
• Slagbomen, roldeuren, snelvouwhekken, intercoms, camera’s en kaart- of kentekenlezers die buiten werking raken.
• Voetgangersdeuren die niet meer openen via kaartlezers of drukknoppen.
• Vluchtwegverlichting die na verloop van tijd uitvalt.
• Communicatieproblemen doordat mobiele telefonie, sms en berichtenapps niet meer beschikbaar zijn.

Daar komt bij dat veel parkeergarages op afstand worden beheerd. Het kan dus enige tijd duren voordat een medewerker of beheerder ter plaatse is. Juist daarom is voorbereiding essentieel.

De zorgplicht van de parkeerexploitant

Een stroomstoring kan overmacht zijn. Dat betekent echter niet dat een parkeerexploitant geen verantwoordelijkheid meer heeft voor de gevolgen ervan. In de praktijk betekent dit dat de exploitant redelijke maatregelen moet nemen om onveilige situaties, schade en onnodige vertraging te beperken. Hoe langer de stroomuitval duurt, hoe belangrijker het wordt dat procedures, verantwoordelijkheden en communicatie vooraf zijn vastgelegd.

1. Algemene zorgplicht

Een parkeerexploitant moet zich gedragen als een redelijk handelend en bekwaam exploitant. Die zorgplicht vloeit voort uit:
• Het contract met de parkeerder, de parkeerovereenkomst;
• Het burgerlijk recht (art. 6:162 BW – onrechtmatige daad);
• Redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 en 6:248 BW).

2. Wat wordt er verwacht van de parkeerexploitant?

Stroomuitval kan (deels) overmacht zijn, maar dat ontslaat de exploitant niet automatisch van alle verplichtingen. Controleer daarom of de volgende onderdelen in je organisatie zijn geregeld.

a. Redelijke maatregelen
De exploitant moet:
• Redelijke noodvoorzieningen hebben (bijv. noodstroom, handmatige bediening, alternatieve uitrit);
• Procedures hebben om voertuigen zonder schade of onnodige vertraging te laten uitrijden;
• Schade en risico’s voor gebruikers beperken;
• Bij langdurige stroomuitval wordt meer verwacht dan bij een korte storing.

b. Informatie- en communicatieplicht
De exploitant moet gebruikers:
• Tijdig en duidelijk informeren (borden, personeel, website, intercom);
• Uitleg geven over uitrijmogelijkheden en eventuele kosten;
• Bereikbaar zijn of iemand ter plaatse inzetten indien nodig;

Geen of slechte communicatie kan leiden tot aansprakelijkheid, ook als de storing zelf overmacht is.

c. Geen onredelijke belemmeringen kennen
De exploitant mag:
• Voertuigen niet onnodig vasthouden;
• Geen extra parkeerkosten rekenen als uitrijden onmogelijk is door de storing;
• Geen boetes of sancties opleggen die onredelijk zijn gezien de omstandigheden.

3. Wie is aansprakelijk voor schade?

De exploitant kan aansprakelijk zijn als:

• • Schade ontstaat door onvoldoende maatregelen (bijv. vastzitten, gemiste afspraken; schade aan auto);
• • De uitval voorzienbaar was (bijv. bekend risico zonder noodplan);
• • Hij te laat of niet handelt na het bekend worden van de storing.

Niet elke schade wordt automatisch vergoed; het gaat steeds om de vraag of de exploitant redelijkerwijs anders had kunnen en moeten handelen.

Voorbereiden op langdurige stroomuitval

Een goede voorbereiding begint bij het calamiteitenplan. Daarin zou expliciet moeten worden opgenomen wat er gebeurt bij langdurige stroom- en internetuitval. Het gaat daarbij niet alleen om techniek, maar ook om organisatie, communicatie en verantwoordelijkheid.

Controleer vóórdat de stroom uitvalt of de volgende maatregelen zijn vastgelegd, getest en bekend bij de juiste medewerkers:

• Het calamiteitenplan actualiseren voor scenario’s met langdurige stroom- en internetuitval.
• De frequentie en aard van controles op kritieke systemen beoordelen en waar nodig aanpassen.
• Medewerkers opleiden en bevoegd maken om in noodsituaties adequaat te handelen, bijvoorbeeld bij stilgevallen liften.
• De maximale opkomsttijd bepalen en borgen: binnen welke tijd moet een medewerker of vervanger ter plaatse zijn?
• Afwegen of bij langdurige stroomuitval nog geparkeerd mag worden in verband met veiligheid en welke maatregelen nodig zijn voor abonnementhouders en bezoekers.
• Controleren of SOS-toegang en andere veiligheidsvoorzieningen blijven functioneren.
• Overwegen of alternatieve communicatiemiddelen, zoals satelliettelefoons, nodig zijn wanneer mobiele netwerken uitvallen.
• Het calamiteitenplan regelmatig oefenen.
• Bij aanwezigheid van een noodstroomaggregaat periodiek controleren of dit start, de stroomvoorziening overneemt en voldoende brandstof beschikbaar is.

Wat te doen als de stroom daadwerkelijk uitvalt?

Wanneer een langdurige stroomstoring zich voordoet, is snel en gestructureerd handelen van belang. De exploitant of beheerder moet zicht krijgen op de situatie in de garage en maatregelen nemen om bezoekers, medewerkers en voertuigen veilig te laten vertrekken of de situatie beheersbaar te houden.

Denk daarbij aan:

• Aanwezige bezoekers, medewerkers en onderhoudspartijen informeren en vragen de garage te verlaten.
• Geen nieuwe voertuigen meer toelaten zolang de situatie niet veilig en beheersbaar is.
• Controleren of liften leeg zijn en of er mensen vastzitten.
• Slagbomen, snelvouwhekken en roldeuren waar nodig handmatig openen of openzetten.
• Controleren of voetgangersdeuren, vluchtdeuren en branddeuren automatisch ontgrendelen of handmatig geopend kunnen worden.
• Nagaan of ruimtes die in een crisissituatie bereikbaar moeten zijn ook zonder netstroom toegankelijk blijven.
• Controleren of brandmeldingen en automatische doormeldingen nog functioneren.
• Bezoekers die na het begin van de stroomuitval bij de garage aankomen duidelijk informeren dat de garage buiten gebruik is.
• Waar nodig maatregelen nemen om vandalisme of onbevoegde toegang te beperken.

Tot slot

Langdurige stroomuitval vraagt om meer dan technische noodvoorzieningen. Het vraagt om voorbereiding, duidelijke verantwoordelijkheden, praktische procedures en communicatie die ook onder moeilijke omstandigheden blijft werken. Wacht niet tot een storing aantoont waar het plan tekortschiet. Bespreek dit scenario in het eerstvolgende beheeroverleg en leg vast wie wat doet.

De redactie staat open voor suggesties en aanvullingen van lezers. Deze kunt u sturen naar communicatie@vexpan.nl.

Bron: Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, nieuwsbericht over voorbereidingen op grootschalige en langdurige stroomuitval.