Aan alle Nederlanders: fiets nóg meer, vooral naar het werk

Een fietsland is Nederland al. Nu nog een superfietsland worden. Grote werkgevers als Schiphol en UMC Groningen zijn door de overheid aangewezen om bij deze transitie een centrale rol te spelen via bijvoorbeeld ‘probeeracties’ met e-bikes.

In de oude beveiligingsloge van het Haagse hoofdkantoor van pensioenbeheerder MN hangt een fiets aan het plafond. Met vet op de handen sleutelt Sander Toussain aan de versnellingen en remmen. ‘Als het af is, stuur ik een sms’je naar boven’, zegt de fietsenmaker. ‘Boven’ is het glazen kantoorcomplex, de werkplek van ongeveer duizend MN-werknemers.

Toussain bemant ruim twee jaar elke donderdag zijn mini-fietsenwerkplaats bij de ingang van de ondergrondse fietsenstalling. Hij is onderdeel van het mobiliteitsplan van MN. Het doel is mensen uit de auto en op de fiets te krijgen. Dus is er een fietsenmaker voor onderhoudsbeurten en zijn er leenfietsen en douches, zodat niemand ’s ochtends bezweet in de vergaderzaal hoeft te zitten. Wie wil, kan zelfs elke drie jaar met een bijdrage van 250 euro en een renteloze lening een elektrische of gewone fiets aanschaffen.

Zoals het er bij MN aan toegaat, ziet staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur) het graag. In juni schreef ze in een brief aan de Kamer: ‘In deze regeerperiode stel ik mijzelf ten doel 200.000 extra forensen uit de auto en op de fiets te krijgen, of op de fiets in combinatie met het OV.’ De fiets moet het fileprobleem bestrijden, de gezondheid van de burger verbeteren en de druk op milieu en luchtkwaliteit verlichten.

Een centrale rol in deze transitie van fietsland Nederland naar superfietsland Nederland ligt volgens Van Veldhoven bij de werkgevers. ‘Ik zet stevig in op een werkgeversaanpak’, schreef ze aan de Kamer. ‘Samen kunnen we het voor werknemers aantrekkelijk maken om over te stappen op de fiets.’

Een gebrek aan parkeerruimte na een verhuizing was bij MN de aanleiding om het fietsen te stimuleren. ‘Tegelijk groeide het maatschappelijk bewustzijn over duurzaamheid’, zegt een woordvoerder over het beleid.

Maar niet elke werkgever heeft dezelfde dadendrang en parkeerschaarste als MN. ‘Het grootste gedeelte van het bedrijfsleven doet helaas nog onvoldoende om fietsgebruik aan te moedigen’, zegt Kristel Lageweg van Natuur & Milieu. Uit een enquête van de milieuorganisatie blijkt dat in 2015 ongeveer de helft van de werkgevers faciliteiten of vergoedingen voor fietsend personeel had.

Om meer werkgevers binnenboord te krijgen wijst de staatssecretaris een tiental grote organisaties als Schiphol en UMC Groningen aan als fietsambassadeurs. Die moeten hun personeel aansporen en als voorbeeld dienen voor andere bedrijven. Op lokaal niveau proberen gemeenten en provincies werkgevers en hun autorijdend personeel te lokken met zogeheten probeeracties met e-bikes.

‘De actie bij het UMC Utrecht is de reden dat ik een e-bike heb’, zegt Iris Wagt, stafadviseur voor de Raad van Bestuur van het ziekenhuis.

Tot vorig jaar nam ze altijd de auto voor de rit van 15 kilometer van haar woonplaats De Meern naar haar werk in Utrecht. Ze reed met zon of regen, file of geen file. ‘Ik ben niet echt een fietser’, vertelt ze. Toch rijdt ze nu vrijwel elke dag op haar elektrische fiets naar het UMC. ‘Alleen als het glad is of als het al regent op de heenweg neem ik de auto.’

De probeeracties van het Utrechtse samenwerkingsverband tussen provincie, gemeente en bedrijven begonnen vorig jaar. Wagt en bijna driehonderd andere werknemers van zeventien verschillende bedrijven keken een week of een e-bike beviel. Uiteindelijk kochten 120 proefpersonen een fiets met 175 euro korting. Vergelijkbare acties vonden afgelopen tijd plaats in Assen, Hilversum, Enschede en Nijmegen.

Lees het volledige artikel op volkskrant.nl