Terugblik Vexpan lunchbijeenkomst ‘Gratis versus betaald parkeren in gemeenten’

Ook in 2016 speelt de discussie over gratis versus betaald parkeren nog steeds bij veel gemeenten. Dit werd maar al te duidelijk op de Vexpan lunchbijeenkomst die op 22 september plaatsvond. De zaal zat vol en de sprekers kregen alle aandacht.

Dit keer was de insteek om achter de schermen bij gemeenten te kijken en zo meer inzicht te krijgen in hoe besluitvorming rondom dit ‘dilemma’ tot stand komt, welke argumenten hierin een rol spelen en welke impact het genomen besluit heeft op zowel de interne gemeentelijke organisatie als ook de parkeerders.

Succesvol dankzij gratis parkeren?

Giuliano Mingardo, senior researcher aan de Erasmus Universiteit deed de aftrap. Meten is weten is zijn motto. Zijn onderzoeken laten keer op keer zien dat er weinig of geen correlatie bestaat tussen de aanwezigheid van gratis parkeren en aantallen bezoekers. Ikea wordt door voorstanders van gratis parkeren vaak aangehaald als voorbeeld dat gratis parkeren meer bezoekers trekt; het is immers altijd druk bij Ikea. Ikea heeft inmiddels ook op een aantal locaties vestigingen in binnensteden waar géén parkeergelegenheid aanwezig is, en blijkt ook op deze plekken succesvol. Is Ikea succesvol vanwege het gratis parkeren, of is het succes van Ikea te danken aan hun sterke productportfolio?

Parkeren onderdeel aantrekkelijkheid stad

Reinout van Gülick nam ons mee naar de gemeente Leiden. Hier vindt op dit moment een uitrol plaats van betaald parkeren en gaat het betaald parkeerareaal in anderhalf jaar van 6.200 naar ca. 24.000 betaalde parkeerplaatsen. Belangrijkste argument voor de besluitvorming die hieraan ten grondslag ligt is het economisch gezond houden van de stad door de juiste parkeerder op de juiste plek te laten parkeren. De vraag die hier natuurlijk bij opkwam was of dit via een ‘geruisloze’ besluitvorming tot stand is gekomen.

Ook hier blijkt dat de besluitvorming niet van de een op de andere dag is gebeurd. De gemeente heeft eerst in een aantal gebieden rondom het centrum een blauwe zoneproef uitgevoerd. Evaluatie liet echter duidelijk zien dat de beoogde reductie van langparkeerders in de blauwe zone weliswaar geslaagd was, er echter buiten de blauwe zonegebieden nieuwe probleemgebieden ontstonden. Wat nu? Blauwe zone afschaffen zou het oude probleem weer terug doen keren en alles tot blauwe zone gebied verklaren was financieel niet te verantwoordden.

Uiteindelijk is er bestuurlijk overeenstemming gekomen voor uitbreiding van betaald parkeren in de schil van de gemeente Leiden tot aan zogenaamde fysiek, harde grenzen (spoor, waterweg etc.). Welke factoren hebben in deze besluitvorming een rol gespeeld? De gemeente Leiden beschikt over veel data die nauwkeurig kunnen weergeven wat er zich binnen parkeren afspeelt en deelt dit regelmatig met het bestuur. Vanuit deze data kon ook voorspellend worden gerekend aan de effecten op parkeren, de kosten en inkomstenkant van de uitbreiding.

Daarnaast is er een intensief traject geweest samen met de bewoners, ondernemers en diverse andere doelgroepen. Daarmee had het bestuur inzicht en vertrouwen in de effecten van de nieuwe maatregelen en de financiële gevolgen van een dergelijk besluit. Ook is het stadsbestuur doordrongen van het feit dat investeren in een aantrekkelijke stad niet persé gepaard gaat met gratis parkeren, maar dat men juist moet kunnen sturen op parkeren als onderdeel van mobiliteit en het aantrekkelijk houden van de stad.

Wat leverde gratis parkeren op?

Michiel Schepens, verkeerskundige bij de gemeente Kerkrade, liep met de aanwezigen door het ‘parkeerparcours’ van Kerkrade. Het gemeentebestuur besloot een pilot uit te laten voeren met gratis parkeren en gaf daarmee gehoor aan de roep van de ondernemers die omzet en bezoekersaantallen terug zag lopen.

Wat heeft dit opgeleverd? Michiel geeft in zijn presentatie aan dat men al snel zag dat gratis parkeren ook niet de juiste oplossing was. De langparkeerders namen namelijk de beste plekken dicht bij het winkelgebied, wat ruimte gaf om te gaan zoeken naar een oplossing die meer maatwerk biedt. Uiteindelijk ontstond er een mix aan reguleringsmiddelen die beter aansluit bij de verschillende behoeftes. Door nieuwe technieken toe te passen (achteraf betalen middels cameraparkeren) kon men ook tegemoet komen aan de vraag van de ondernemers om de bezoeker goed te faciliteren. Dit heeft zich vertaald naar de eerste twee uur gratis parkeren op sommige terreinen.

Inventarisatie gratis parkeren

Als laatste gaf Hans Zuiver, lid van het Expertteam van Vexpan een korte presentatie over de eerste resultaten uit het onderzoek van het Expertteam naar de invoering van gratis parkeren bij gemeenten. Het Expertteam is door de commissie gemeenten van Vexpan gevraagd om een inventarisatie te maken van alle gemeenten waar besluitvorming heeft plaatsgevonden over invoering van gratis parkeren. Hierbij is o.a. gekeken naar onderliggende argumenten bij de besluitvorming, welke argumenten lagen hieraan ten grondslag, zijn er overeenkomsten te benoemen en wat kunnen we hiervan leren?

Belangrijkste conclusies die naar voren komen is dat de besluitvorming vaak niet gebaseerd is of onderbouwd is door cijfers, maar meer geleid wordt door ‘gevoel en emotie’. Indien er bij de besluitvorming evaluaties worden afgesproken om de invoering van gratis parkeren te monitoren is er vaak geen duidelijkheid over hoe en wat geëvalueerd gaat worden, met als gevolg geen heldere conclusies, waardoor verdere besluitvorming ook weer lastig wordt.

De misschien nog meest opvallende conclusie is dat er wel wordt gerekend aan wat het kost om gratis parkeren te financieren, er echter geen voorstellen tegenover liggen wat de gemeente met dat bedrag zou kunnen doen om de aantrekkelijkheid van de stad op een andere manier te vergroten.

Integrale benadering

Tot welke conclusies kwam men aan het eind van de lunchbijeenkomst naar aanleiding van de presentaties en de daarop volgende dialoog met de aanwezigen? Zorg als gemeente dat je parkeren in data kunt uitdrukken. Wacht niet met het presenteren van de uitkomsten totdat de roep voor gratis parkeren er is maar informeer het gemeentebestuur proactief. Oftewel; meten is weten. Maar het ‘weten’ moet ook landen op de juiste plekken. Hieruit volgt conclusie twee: ‘communicatie communicatie communicatie’. Zowel naar je interne gemeentelijke organisatie, als ook naar de externe stakeholders. Neem ondernemers, centrummanagers en bijvoorbeeld KvK ’ s mee in je kennis. Daarmee komen we bij conclusie 3: parkeren is niet alleen een vraagstuk voor de verkeerskundige maar moet integraal worden benaderd vanuit verkeers-, economisch- en financieel oogpunt.

Tekst: Martje Hoofs

Een foto-impressie van de lunchbijeenkomst kunt u hier vinden. De presentaties vindt u hier.